Đề xuất đưa điều kiện cư trú trở lại khi mua nhà ở xã hội

Bất cập khi dỡ bỏ rào cản điều kiện cư trú

Theo quy định của Luật Nhà ở 2023, điều kiện về cư trú (như yêu cầu có hộ khẩu thường trú hoặc tạm trú từ một năm trở lên) đã được bãi bỏ nhằm tạo sự thông thoáng cho người dân di cư. Tuy nhiên, quy định này vô tình tạo điều kiện cho người dân từ nhiều địa phương khác cùng nộp hồ sơ tại các đô thị lớn.

Hệ quả là tình trạng cạnh tranh suất mua trở nên vô cùng căng thẳng. Điển hình tại TP.HCM, một dự án tại khu vực đường Lý Thường Kiệt với quy mô 750 căn hộ nhưng đã tiếp nhận tới hơn 12.000 hồ sơ đăng ký. Điều này khiến cơ hội an cư của nhóm lao động đang trực tiếp làm việc và sinh sống tại địa phương bị thu hẹp đáng kể.

Kiến nghị hạ lãi suất và tháo gỡ điểm nghẽn chính sách

Bên cạnh rào cản xét duyệt đối tượng, HoREA cũng nêu ra hàng loạt vấn đề về nguồn vốn và cơ chế hỗ trợ:

• Giảm lãi suất vay mua nhà: Đề xuất Ngân hàng Nhà nước hạ lãi suất gói vay ưu đãi cho người mua về mức 4,8%/năm thay vì 5,4%/năm như hiện hành, nhằm giảm gánh nặng trả nợ cho người thu nhập thấp.
• Hỗ trợ nguồn vốn cho doanh nghiệp: Gói tín dụng 145.000 tỷ đồng với lãi suất 6,1%/năm hiện vẫn rất khó tiếp cận, khiến nhiều chủ đầu tư phải vay thương mại với chi phí vốn lên tới khoảng 14%/năm.
• Rõ ràng hóa thuật ngữ: Thống nhất thay đổi khái niệm "thuê mua" thành "mua, bán trả góp" để người dân dễ tiếp cận và nắm bắt bản chất giao dịch.
• Ưu đãi thuế cho phân khúc cho thuê: Sớm đồng bộ các quy định pháp luật để triển khai chính sách giảm 70% thuế GTGT và thuế thu nhập doanh nghiệp cho các dự án nhà ở xã hội cho thuê.

Tiến độ triển khai nhà ở xã hội tại TP.HCM

Theo mục tiêu được giao đến năm 2030, TP.HCM cần phát triển gần 200.000 căn nhà ở xã hội. Đến nay, địa phương đã triển khai hơn 11.600 căn và đang thi công 22 dự án với gần 19.900 căn, đạt khoảng 70% chỉ tiêu của giai đoạn hiện tại. Ngoài ra, thành phố có 89 dự án khác với quy mô khoảng 97.100 căn đã có chủ đầu tư và đang hoàn tất thủ tục pháp lý.

Phân tích: Tác động tới người quan tâm nhà ở xã hội

Nếu kiến nghị khôi phục điều kiện cư trú được chấp thuận, chính sách này sẽ mang lại tác động đa chiều:

• Ưu tiên nguồn cung tại chỗ: Người lao động gắn bó lâu năm, đóng thuế và làm việc ổn định tại các thành phố lớn như TP.HCM sẽ tăng cơ hội tiếp cận nhà ở, giảm bớt sự cạnh tranh gay gắt từ lượng lớn hồ sơ ngoại tỉnh.
• Tăng tính sàng lọc: Giảm tải đáng kể thời gian và chi phí xét duyệt hồ sơ cho các cơ quan quản lý và chủ đầu tư, hạn chế tối đa nguy cơ trục lợi chính sách.
• Thách thức cho lao động mới nhập cư: Nhóm người lao động mới chuyển đến làm việc dưới một năm có thể sẽ phải chờ đợi đủ thời gian tích lũy tạm trú mới đủ điều kiện xét duyệt nếu tiêu chí này quay trở lại.

Lưu ý: Các nội dung trên hiện đang ở mức đề xuất của hiệp hội nghề nghiệp. Người dân có nhu cầu làm hồ sơ mua nhà ở xã hội cần theo dõi sát các văn bản quy phạm pháp luật chính thức được ban hành để nắm bắt đúng điều kiện áp dụng tại từng thời điểm.

Đăng ký nhà ở xã hội online: Sắp hết cảnh xếp hàng?