Gói tín dụng nhà ở xã hội giải ngân chậm do thiếu nguồn cung

Chương trình tín dụng 145.000 tỷ đồng dành cho phát triển nhà ở xã hội đang đối mặt với tình trạng giải ngân rất chậm. Dù nguồn tiền ưu đãi sẵn có, nguyên nhân cốt lõi khiến dòng vốn chưa thể lan tỏa hiệu quả là do thị trường đang thiếu hụt nghiêm trọng các dự án đủ điều kiện pháp lý.

Thực trạng nguồn cung khan hiếm và áp lực mua nhà lớn

Tại TPHCM, mặc dù mức chuẩn thu nhập để đăng ký mua nhà ở xã hội đã được điều chỉnh nâng từ 20 triệu đồng/tháng lên 25 triệu đồng/tháng, cơ hội tiếp cận nhà ở của người lao động vẫn rất mong manh. Số lượng dự án đủ điều kiện vay gói tín dụng trên địa bàn còn khiêm tốn, dẫn đến số lượng dự án và cá nhân thực tế nhận được vốn giải ngân còn rất hạn chế.

Sự chênh lệch giữa cung và cầu thể hiện rõ qua áp lực hồ sơ đăng ký. Điển hình như một dự án tại đường Lý Thường Kiệt tung ra hơn 1.025 căn hộ nhưng ghi nhận tới khoảng 12.000 hồ sơ đăng ký mua. Nhiều người lao động dù kiên trì theo dõi thông tin trong nhiều năm vẫn chưa thể tìm được căn hộ phù hợp vì số lượng mở bán quá ít hoặc dự án triển khai dành cho mục đích tái định cư.

Rào cản từ phía doanh nghiệp và ngân hàng

Không chỉ người mua nhà gặp khó, các đơn vị chủ đầu tư cũng đối mặt với nhiều rào cản khi tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Các doanh nghiệp phát triển dự án phản ánh rằng khi liên hệ vay vốn với mức lãi suất ưu đãi khoảng 6,1%/năm, nhiều ngân hàng thương mại tỏ ra e ngại.

Lý do được đưa ra là mặt bằng lãi suất huy động dài hạn của các ngân hàng duy trì ở mức 8-9%/năm. Nếu triển khai cho vay với mức lãi suất ưu đãi thấp hơn lãi suất đầu vào, ngân hàng sẽ chịu lỗ. Điều này khiến doanh nghiệp khó tiếp cận được gói vay và kiến nghị cơ quan quản lý sớm có cơ chế tháo gỡ linh hoạt hơn.

Số liệu giải ngân thực tế trên toàn quốc

Theo thông tin cập nhật từ Ngân hàng Nhà nước, kết quả triển khai gói 145.000 tỷ đồng ghi nhận các chỉ số cụ thể:

• Tổng doanh số giải ngân: Đạt khoảng 12.440 tỷ đồng (tương đương khoảng 8,5% quy mô toàn gói).
• Giải ngân cho chủ đầu tư: Đạt khoảng 10.640 tỷ đồng.
• Giải ngân cho người mua nhà: Đạt khoảng 1.800 tỷ đồng.
• Chương trình hỗ trợ người dưới 35 tuổi: Mới đạt khoảng 383 tỷ đồng sau một năm ra mắt.

Ngân hàng Nhà nước nhận định điểm nghẽn lớn nhất khiến nguồn vốn ưu đãi chưa thể phát huy tối đa hiệu quả chính là sự thiếu hụt các dự án nhà ở xã hội đáp ứng đầy đủ hồ sơ pháp lý để thẩm định cho vay.

Phân tích: Tác động tới người quan tâm nhà ở xã hội

Tình trạng giải ngân chậm cùng sự khan hiếm dự án thực tế tác động trực tiếp đến người dân đang có nhu cầu an cư:

• Tỷ lệ cạnh tranh gay gắt: Khi số lượng sản phẩm mở bán quá ít so với nhu cầu thực tế, tỷ lệ "chọi" đăng ký mua nhà bị đẩy lên rất cao, khiến cơ hội trúng tuyển của người thu nhập thấp trở nên khó khăn.
• Khó thụ hưởng chính sách ưu đãi: Dù điều kiện thu nhập đã được nới lỏng, người dân vẫn chưa thể tiếp cận gói vay ưu đãi do không tìm được dự án phù hợp hoặc dự án chưa đủ điều kiện vay vốn.
• Cần tháo gỡ từ gốc nguồn cung: Để chính sách tín dụng đi vào cuộc sống, bài toán trọng tâm không chỉ nằm ở việc phân bổ vốn mà là đẩy nhanh thủ tục pháp lý, mở rộng nguồn cung dự án và cân bằng lợi ích giữa ngân hàng, doanh nghiệp và người mua nhà.